Στο παρόν άρθρο αναρωτιόμαστε εάν οι πάσης φύσεως προπονητές διαχειρίζονται σωστά τις καταστάσεις που τους παρουσιάζονται καθώς και εάν οι αθλητές αντιδρούν με ορθό τρόπο. 

του Κωνσταντίνου Παπαλίτσα

(ευχαριστώ πολύ το περιοδικό ποικίλης ύλης ideostrovilos.gr για τη δημοσίευση του άρθρου μου)

Αρχικά θα παρουσιαστεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα από το βιβλίο μου «Λύνοντας έναν από τους μεγαλύτερους γρίφους του αιώνα» και ακολούθως μια άσχημη παραλλαγή του που καταδεικνύει με εμφατικό τρόπο το βαθμό πίεσης που βιώνει μια μεγάλη μερίδα των νέων παιδιών σήμερα.

«Όταν ήμουν μικρός είχα παίξει σε διάφορους ποδοσφαιρικούς συλλόγους. Δεν θα ξεχάσω ποτέ όμως την πρώτη μου προπόνηση σε ένα σύλλογο όντας φοιτητής γύρω στα 20.

Αφού κάναμε τις απαιτούμενες ασκήσεις και άρχισα να γνωρίζω τους συμπαίκτες μου, ήρθε η ώρα για ένα γρήγορο οικογενειακό δίτερμα. Εγώ θέλοντας να δείξω τις ικανότητές μου έπαιρνα αρκετές ατομικές προσπάθειες, άλλες επιτυχημένες και άλλες όχι. Σε κάποια φάση βγαίνοντας από πλάγια θέση απέναντι από τον αντίπαλο τερματοφύλακα κάνω ένα πολύ δύσκολο σουτ και περνάω τη μπάλα από το μάτι της βελόνας στέλνοντάς την στην απέναντι γωνία. Ήταν ομολογουμένως ένα πολύ δύσκολο και εντυπωσιακό γκολ.

Οι νέοι συμπαίκτες μου ήρθαν όλοι να μου δώσουν συγχαρητήρια αλλά ο προπονητής μου στην άκρη του γηπέδου άρχισε να ωρύεται. Ήρθε προς το μέρος μου φωνάζοντας ότι αυτό που έκανα ήταν απαράδεκτο και ότι με τη συμπεριφορά μου αυτή ακυρώνω την προσπάθεια όλης της ομάδας.

Δεν τον ενδιέφερε το εντυπωσιακό γκολ, τον ενδιέφερε μόνο ότι είχα επιλογή να «σπάσω» τη μπάλα παράλληλα με το τέρμα και να δώσω πάσα σε ένα συμπαίκτη μου που ήταν ελεύθερος και μπορούσε να σκοράρει πολύ πιο άνετα.

Ένας άνθρωπος δηλαδή που με είχε γνωρίσει μόλις δύο ώρες νωρίτερα με κατσάδιασε γιατί έβαλα την ατομική μου προβολή πάνω από το συμφέρον της ομάδας. Μου είπε ότι το ποδόσφαιρο είναι ομαδικό άθλημα και αν θέλω να παίζω μόνος μου να πάω να παίξω γκολφ!

Σήμερα που πάω το γιο μου να παίξει ποδόσφαιρο. Παρατηρώ τόσο στις προπονήσεις όσο και στα φιλικά που παίζουν ότι τα παιδιά μόλις κλέψουν τη μπάλα ξεκινάνε μια ατέρμονη προσπάθεια να κάνουν όσα περισσότερα σπριντ, ντρίπλες, σουτ μπορούν προσπαθώντας να κερδίσουν τις εντυπώσεις και η τελευταία επιλογή στο μυαλό τους είναι να δώσουν μια πάσα!

Όντως αρκετά μικρά ίσως δεν είναι σε θέση να πειθαρχήσουν, να ακολουθήσουν μια συγκεκριμένη τακτική ή να εκτελέσουν σχηματισμούς κλπ, αλλά αυτό που μου κάνει περισσότερη εντύπωση είναι ότι ο προπονητής τους δεν τους το επισημαίνει καν. Αφήνει τα παιδιά να προσπαθούν να τα κάνουν όλα μόνα τους και δεν τους σταματάει ώστε να τους εξηγήσει τη δύναμη της συνεργασίας.

Μακάρι να ήταν όλοι οι προπονητές όπως εκείνος που μου φώναξε όσο κανένας άλλος γιατί επέλεξα το ατομικό από το συλλογικό.»

Ένας προπονητής λοιπόν που ξέρει να καθοδηγεί και ένας παίκτης με προσόντα που ξέρει να ακούει και να πειθαρχεί θα μπορούσαν να βασίζουν στο παραπάνω περιστατικό τη δημιουργία μιας μακροχρόνιας και επιτυχυμένης συνεργασίας.

Η λανθασμένη όμως διαχείριση είτε από τη μία είτε και από τις δύο πλευρές συνήθως έχει αρνητικά αποτελέσματα όπως φαίνεται και από το ακόλουθο παράδειγμα.

Η αθλήτρια που έβαλε τα κλάματα

Πριν περίπου 2 χρόνια είχα βρεθεί σε ένα στάδιο επαρχιακής πόλης για κάποια εργασία πάνω στο αντικείμενό μου (Πολιτικός Μηχανικός). Στο στάδιο υπήρχαν διάφοροι αθλητές που είτε προπονούνταν μόνοι τους είτε σε ομάδες υπό την καθοδήγηση των προπονητών τους. Ανάμεσα σε αυτούς του αθλητές υπήρχε και μια κοπέλα η οποία είχε έρθει με τον προσωπικό προπονητή της. Αφού ολοκλήρωσαν το ζέσταμα ο προπονητής την έβαλε να τρέξει κάποιους γύρους και τη χρονομετρούσε. Κάθε φορά που περνούσε από το σημείο που βρισκόταν ο προπονητής, εκείνος την πίεζε να πάει ακόμα πιο γρήγορα. Κάποια στιγμή άρχισε να την πιέζει πάρα πολύ και να της μιλάει έντονα.

Η κοπέλα που έτρεχε τόση ώρα μέσα στον ήλιο φαινόταν να έχει κουραστεί αλλά ο προπονητής της δεν συγκινήθηκε. Οι συνθήκες δεν ήταν κατάλληλες και η απόδοσή της ολοένα και έπεφτε αντί να ανεβαίνει. Όταν του ζήτησε να σταματήσει για λίγο το τρέξιμο και να κάνει ένα διάλειμμα, εκείνος άρχισε να της φωνάζει ότι ο χρόνος της είναι τραγικός, ότι δεν θα έχει καμία τύχη αν δεν προσπαθήσει περισσότερο, ότι ο ίδιος χάνει το χρόνο του και άλλα τέτοια. Της μίλησε τόσο έντονα και με τέτοια αγένεια που η κοπέλα έμεινε να τον κοιτάει μην ξέροντας τι να κάνει. Ξαφνικά άρχισε να κλαίει και πήγε και έκατσε στον πάγκο. Ο προπονητής της, την πλησίασε προσποιούμενος ότι νοιάζεται αλλά κάτι της είπε και τότε η κοπέλα τον έσπρωξε μακριά της, του ζήτησε να την αφήσει ήσυχη και έφυγε κλαίγοντας ακόμα πιο δυνατά.

Ήταν εμφανής η πίεση που της δημιουργούσε αυτός ο προπονητής με κάθε του κουβέντα και πιθανώς εκείνο το ξέσπασμά της να ήταν η εκτόνωση όλης της έντασης που είχε συσσωρεύσει καιρό πριν.

Η λάθος διαχείριση του περιστατικού από τον προπονητή σε συνδυασμό με τη διαρκή πίεση, είχαν δημιουργήσει στην κοπέλα τέτοιο άγχος επίδοσης που όσο και να ήθελε το γυμνασμένο σώμα της να επιτύχει, το πνεύμα της είχε ήδη παραιτηθεί.

Τι συμβαίνει γενικά;

Σύμφωνα με τα παραπάνω παραδείγματα σωστός προπονητής/coach/καθοδηγητής/manager δεν είναι μόνο αυτός που έχει γνώσεις ή πιέζει τους αθλητές/μαθητές του να ακολουθήσουν συγκεκριμένες πρακτικές και διαδικασίες. Σωστός προπονητής είναι εκείνος που διαχειρίζεται με τέτοιο τρόπο τις καταστάσεις ώστε να οδηγήσει τους αθλητές του να έχουν τη μέγιστη δυνατή επίδοση όντας ταυτόχρονα διανοητικά συγκροτημένοι και ισορροπημένοι.

Δυστυχώς ζώντας σε μια εποχή συνεχούς αυξανόμενης ταχύτητας πολλά πράγματα συχνά πιέζονται στα άκρα. Έτσι λοιπόν εκτός από τον αθλητικό τομέα, αντίστοιχα έντονα περιστατικά παρουσιάζονται και σε άλλους τομείς των ανθρώπινων δραστηριοτήτων όπως στον εργασιακό τομέα (burnout, έλλειψη work-life balance, σιωπηρή παραίτηση κλπ) αλλά και στον εκπαιδευτικό. Ειδικά στον τελευταίο τα παιδιά πιέζονται συνεχώς να αυξήσουν τις επιδόσεις τους με αποκορύφωμα τις Πανελλήνιες εξετάσεις όπου από ένα αξιοκρατικό μέσο αξιολόγησης έχουν μετατραπεί σε έναν ατέρμονο μοναχικό αγώνα δρόμου με αποτέλεσμα όποιος δεν μπορεί να ανταποκριθεί να απογοητεύεται σε υπερθετικό βαθμό, να νιώθει αποτυχημένος και δυστυχώς κάποιες φορές να οδηγείται σε ακραίες αντιδράσεις.

Τελικά ο προπονητής φώναζε για καλό;

Εσύ τι γνώμη έχεις;

Πηγή εικόνας: rojesh55 – Pixabay